Rezerwat Pazurek Olkusz

Rezerwat Pazurek to fragment pradawnych lasów bukowych rozciągających się kilka kilometrów na północ od Olkusza, w południowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Niemal 188 hektarów lasów, wapiennych ostańców i skalnych formacji tworzy miejsce, które łączy walory przyrodnicze z możliwością spokojnego spaceru z dala od tłumów. Utworzony w 2008 roku rezerwat chroni nie tylko stare drzewostany, ale też dziesiątki gatunków rzadkich roślin, w tym storczyków.

Skalne miasto w sercu jurajskich lasów

Główną atrakcją rezerwatu są Zubowe Skały – najwyższy punkt na terenie chronionego obszaru, wznoszący się na 440,6 metrów nad poziom morza. Wapienne ostańce tworzą tu prawdziwe skalne miasto z formacjami o fantazyjnych kształtach, które wyglądają jak rzeźby wykute przez naturę przez tysiące lat. Między skałami prowadzą drewniane schody z poręczami, co ułatwia poruszanie się po terenie i pozwala zajrzeć w miejsca, które bez takiego udogodnienia byłyby trudno dostępne.

Oprócz Zubowych Skał na terenie rezerwatu znajdują się inne grupy skalne – Cisowa Skała, Mała Skała oraz liczne mniejsze wychodnie. Są tu też kilkanaście schronisk skalnych i jaskiń. W pobliżu, poza granicami rezerwatu, warto zajrzeć na Januszkową Górę, gdzie znajduje się jedna z najgłębszych jaskiń na Jurze – Januszkowa Szczelina.

Na terenie rezerwatu rośnie ponad 290 gatunków roślin naczyniowych, w tym przeszło 20 gatunków chronionych. Wśród nich można spotkać rzadkie storczyki, żywiec dziewięciolistny, języcznik czy kokoryczkę okółkową.

Ścieżka dydaktyczna – spacer przez bukowy las

Przez rezerwat prowadzi czerwona ścieżka przyrodniczo-leśna tworząca pętlę o długości około 5 kilometrów. Wzdłuż trasy rozmieszczono 22 tablice edukacyjne, na których można dowiedzieć się więcej o lokalnej przyrodzie, geologicznych osobliwościach i historii tego terenu. Cała trasa jest bardzo dobrze oznakowana, więc gubienie się praktycznie nie wchodzi w grę.

Spacer zajmuje zwykle od 2 do 2,5 godziny, choć warto zarezerwować więcej czasu, jeśli planuje się dłuższe postoje przy tablicach czy fotografowanie. Teren jest zróżnicowany – miejscami łagodne podejścia, miejscami stromsze fragmenty ze schodami, ale ogólnie trasa nie jest wymagająca i da radę przejść ją z dziećmi.

Największą powierzchnię rezerwatu porasta buczyna sudecka. W cieniu starych buków i jaworów panuje przyjemny chłód nawet w upalne dni, co czyni to miejsce idealnym na letnie wędrówki. Wilgotne północne stoki porastają jawory górskie, tworząc gęste, tajemnicze zarośla.

Przyroda rezerwatu – więcej niż tylko drzewa

Pazurek to nie tylko las. W bukowych drzewostanach żyje około 35 gatunków ptaków, a na terenie rezerwatu występuje przeszło 100 gatunków zwierząt. Oprócz roślin naczyniowych, można tu znaleźć 86 gatunków mszaków i około 4000 gatunków grzybów, w tym 24 objęte ochroną.

W runie leśnym rosną chronione rośliny – czosnek niedźwiedzi, miesiącznica trwała, paprotnik kolczysty czy irga. Wiosną i wczesnym latem to idealne miejsce dla miłośników botaniki, którzy mogą obserwować kwitnące storczyki i inne rzadkie gatunki.

Rezerwat Pazurek leży na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd oraz obszaru Natura 2000 „Jaroszowiec”, co dodatkowo podkreśla jego znaczenie przyrodnicze.

Dla kogo to miejsce?

Rezerwat Pazurek sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią łatwo dostępną trasę, ciekawe formacje skalne i możliwość nauki przez zabawę przy tablicach edukacyjnych. Miłośnicy przyrody znajdą tu prawdziwą kopalnię wiedzy o jurajskiej florze i faunie. Fani spacerów po lesie będą zachwyceni spokojem i brakiem tłumów – w przeciwieństwie do Ojcowskiego Parku Narodowego czy Dolinek Podkrakowskich, tutaj rzadko kiedy spotyka się dużo osób.

Ciekawostka – Pazurek jest jednym z nielicznych rezerwatów, gdzie dozwolony jest spacer z psami. Oczywiście zwierzęta powinny być na smyczy, ale to i tak dobra wiadomość dla właścicieli czworonogów.

Warto połączyć wizytę w rezerwacie z innymi atrakcjami w okolicy. Nieopodal znajduje się Zamek w Rabsztynie – jedna z twierdz na Szlaku Orlich Gniazd, a także rezerwat Góra Stołowa w Jaroszowcu. Sam Olkusz, zwany Srebrnym Miastem ze względu na historię górnictwa kruszców, też zasługuje na odwiedziny.

Informacje praktyczne – dojazd i parking

Do rezerwatu najwygodniej dojechać samochodem. Z Olkusza kierujemy się na północ drogą wojewódzką nr 783 w stronę Wolbromi. Po prawej stronie drogi, w pobliżu wsi Pazurek, znajduje się bezpłatny leśny parking (współrzędne GPS: 50.326999, 19.630099). Z Krakowa dojazd zajmuje około godziny.

Z parkingu do pętli czerwonej ścieżki prowadzi niebieski szlak łącznikowy. Drugi niebieski szlak prowadzi od stacji kolejowej w Jaroszowcu, choć ta opcja jest mniej wygodna – dojazd komunikacją publiczną z Krakowa może zająć od 2 do 3 godzin, co raczej nie zachęca.

Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny i dostępny przez cały rok. Nie ma określonych godzin otwarcia – można wybrać się na spacer o dowolnej porze dnia. Wiosna i jesień to najlepsze pory na odwiedziny – wiosną kwitną storczyki i inne chronione rośliny, jesienią las zachwyca kolorami. Latem można skorzystać z naturalnego chłodu pod koronami buków.

Co warto wiedzieć przed wizytą

Trasa ma około 5-6 kilometrów (z dojściem z parkingu nieco więcej), więc warto założyć wygodne obuwie. Choć nie jest to wymagający szlak górski, są tu fragmenty ze schodami i nierównościami terenu. Latem przydaje się woda pitna – w rezerwacie nie ma punktów gastronomicznych ani źródełek.

Przy drodze z Jaroszowca do Pazurka, w środku lasu, stoi modernistyczny budynek szpitala wybudowany w 1934 roku, obecnie specjalizujący się w leczeniu chorób płuc. To ciekawa architektoniczna perełka, choć oczywiście można ją oglądać tylko z zewnątrz.

Jeśli standardowa pętla to za mało, można przedłużyć wycieczkę, łącząc ją zielonym szlakiem z Januszkową Górą lub rezerwatem Góra Stołowa. Taka rozszerzona trasa zajmie całe popołudnie, ale pozwoli lepiej poznać jurajskie klimaty tej części regionu.