Skały Rzędkowickie to kilometrowy wał białych formacji skalnych, który wyrasta wśród pól niedaleko Rzędkowic na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Zbudowane z wapienia skalistego, tworzą jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów w tej części Polski. Dla wspinaczy to kultowe miejsce, ale spacer pod skałami to także świetny pomysł na kilkugodzinną wycieczkę z dziećmi, które uwielbiają wspinać się na kamienie i odkrywać ukryte zakamarki.
- malownicze widoki na Jurę
- unikalne formacje skalne
- idealne dla rodzin z dziećmi
- popularne miejsce wspinaczkowe
- ciekawe ścieżki do odkrywania
Pasmo skał z własnymi imionami
Poszczególne skały mają swoje nazwy: Wysoka, Baszta, Turnia Lechwora, Zegarowa, Leśna, Okiennik Rzędkowicki czy Pęknięta. Niektóre z tych nazw nadali wspinacze, inne wynikają z kształtu czy charakterystycznych cech formacji.
Pierwsza ze skał – Wysoka – do złudzenia przypomina wyprostowaną dłoń. To właśnie ją widać już z parkingu i stanowi ona doskonałą wizytówkę całego pasma. Tuż obok wyrasta podobna formacja zwana Płetwą. Idąc dalej wzdłuż wału skalnego, można natknąć się na Turnie Szefa, Mnicha, Flaszkę czy Polną Turniczkę – nazwy często zabawne, ale ułatwiające orientację w terenie.
Największą atrakcją jest Okiennik Rzędkowicki, którego nazwa pochodzi od skalnego okna, rozgałęziającego się na kilka odnóg i tworzącego w ten sposób niewielką grotę. Dzieci uwielbiają przechodzić przez te naturalne przejścia i zaglądać do skalnych szczelin. Drogi wspinaczkowe mają ok. 10–20 metrów, aczkolwiek niektóre z nich – np. na Okienniku – dochodzą do 35 metrów.
Nie tylko dla wspinaczy
Wspinano się tutaj już w latach 50. XX wieku. Obecnie są jednym z najbardziej popularnych regionów wspinaczkowych. W weekendy i wakacje można zobaczyć dziesiątki kolorowych lin zwisających ze skał i wspinaczy w różnym wieku. To dobry pokaz dla dzieci, które fascynują się tym sportem.
Ale nawet jeśli nikt z rodziny nie planuje zakładać uprzęży, spacer wzdłuż skał to świetna rozrywka. Większość skał jest osiągalna od tyłu łatwą ścieżką, więc można wejść na wiele z nich bez specjalistycznego sprzętu. Widoki z góry na okoliczne pola i wzgórza Jury są naprawdę ładne, szczególnie o zachodzie słońca.
Większość turystów trzyma się oznakowanego na zielono Szlaku Rzędkowickiego, który prowadzi wzdłuż całego pasma. Ale warto też zbaczać na mniejsze, nieoznakowane ścieżki – teren jest na tyle przejrzysty, że trudno się zgubić, a każda boczna dróżka może prowadzić do ciekawej formacji czy małej jaskini.
W rejonie Okiennika Rzędkowickiego znaleziono grociki strzał scytyjskich, datowane na ok. 600 r. p.n.e. Są to jedne z nielicznych tego rodzaju znalezisk na terenie Polski. W VI-VII w. n.e. istniało w rejonie Skał Rzędkowickich prymitywne grodzisko, zwane „Pasieką”.
Dla kogo to miejsce
Skały Rzędkowickie sprawdzą się praktycznie dla każdego. Rodziny z małymi dziećmi mogą ograniczyć się do spaceru wokół pierwszych formacji – Wysokiej i Baszty – i wrócić po godzinie czy dwóch. Starsze dzieci z pewnością będą chciały przejść całe pasmo i poeksplorować każdą szczelinę.
Dla nastolatków i dorosłych to okazja do pierwszych prób wspinaczki – w okolicy działają szkoły wspinaczkowe, które organizują kursy dla początkujących. Można też po prostu przyjechać z kocykiem i zrobić piknik u podnóża skał, obserwując wspinaczy.
Teren jest otwarty, bez żadnych barier czy ogrodzeń, więc trzeba mieć oko na mniejsze dzieci – szczególnie przy krawędziach skał. Z drugiej strony, to właśnie ta swoboda sprawia, że wizyta tutaj nie przypomina sztywnego zwiedzania, tylko prawdziwą przygodę.
Ochrona przyrody i różnorodność biologiczna
Od 2009 roku zespół Skał Rzędkowickich wraz ze zbiorowiskami muraw kserotermicznych oraz stanowiskami roślin rzadkich i chronionych podlega ochronie jako pomnik przyrody o powierzchni 44,5 hektara. To oznacza, że poza imponującymi formacjami skalnymi można tu spotkać rzadkie gatunki roślin, które lubią suche, nasłonecznione stanowiska.
Wiosną i latem łąki wokół skał pokrywają się kolorowymi kwiatami. To dobry moment, żeby porozmawiać z dziećmi o ochronie przyrody i o tym, dlaczego nie należy zrywać roślin ani zaśmiecać terenu.
Jak dojechać i gdzie zaparkować
W pobliżu pierwszej ze skał – Wysokiej powstał spory, darmowy parking – choć według nowszych informacji obecnie jest on płatny, ale dzięki temu zazwyczaj nie ma problemu ze znalezieniem wolnego miejsca nawet w szczycie sezonu. Parking znajduje się bezpośrednio przy wsi Rzędkowice, na skraju zabudowanego terenu.
Dojazd samochodem jest prosty – Rzędkowice leżą niedaleko Kroczyc i Podlesic, w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim. Z parkingu do pierwszych skał jest dosłownie kilka minut stromszego podejścia.
Dzięki popularności skał, we wsi Rzędkowice rozwinęła się baza turystyczno-noclegowa. Można znaleźć pokoje u mieszkańców, pola namiotowe czy hotel – przydatne, jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt na Jurze i chce zwiedzić okoliczne zamki i skały.
Praktyczne informacje
Wstęp: Teren jest ogólnodostępny, bez opłat za wstęp. Płatny jest jedynie parking.
Parking: Parking pod Skałami Rzędkowickimi znajduje się na skraju miejscowości. Jest płatny, co gwarantuje dostępność miejsc nawet w weekendy.
Czas zwiedzania: Spacer wzdłuż całego pasma to około 2-3 godzin, jeśli chce się zobaczyć wszystkie najciekawsze formacje i zrobić przerwę na odpoczynek. Z małymi dziećmi można ograniczyć się do godziny przy pierwszych skałach.
Co zabrać: Wygodne buty (teren miejscami nierówny, kamienisty), wodę, coś do jedzenia na piknik. Latem warto mieć nakrycie głowy – skały są na otwartym terenie, bez cienia.
Dla wspinaczy: Dostępnych jest kilkaset dróg wspinaczkowych o różnym stopniu trudności. Warto zaopatrzyć się w przewodnik wspinaczkowy z opisami tras i skałoplanami.
Najlepsza pora: Skały można odwiedzać przez cały rok. Wiosna i jesień to najlepsze pory ze względu na temperatury i kolory. Latem bywa gorąco, zimą – ślisko na stromszych odcinkach.