Na zrewitalizowanym rynku w Olkuszu stoją dwie nowoczesne fontanny, które od 2013 roku tworzą miejsce spotkań mieszkańców i punkt obowiązkowy dla turystów zwiedzających Srebrne Miasto. Po zmroku świecą w czterech kolorach, a latem stają się naturalnym punktem, wokół którego toczy się życie tego niewielkiego, ale pełnego historii miasta w Małopolsce.
Warto wiedzieć, że fontanny na olkuskim rynku to nie tylko dekoracja. To element szerszego projektu rewitalizacji, który odmienił całe centrum miasta i przywrócił mu dawny blask.
- nowoczesne fontanny z iluminacją LED
- odkrycia średniowiecznego ratusza
- piękne kamienice z XVIII i XIX wieku
- tętniące życiem miejsce spotkań
- urokliwe kawiarnie i restauracje w pobliżu
Historia rynku i jego fontann
Olkuski rynek został wytyczony w 1299 roku, podczas lokacji miasta. Przez wieki pełnił funkcję handlową i reprezentacyjną – stał tu ratusz, odbywały się targi, a życie miasta koncentrowało się wokół tego właśnie placu. Ciekawostką jest fakt, że fontanna na rynku w Olkuszu pojawiła się już na początku XX wieku, wraz z wieżą ciśnień. Były to pierwsze próby zorganizowania przestrzeni publicznej w nowoczesny sposób, z myślą o mieszkańcach, a nie tylko o funkcjach handlowych.
Gruntowny remont przeprowadzono w latach 70. ubiegłego wieku, ale efekty nie przetrwały próby czasu. Kolejna, tym razem kompleksowa przebudowa miała miejsce w latach 2011-2013. To wtedy rynek zyskał obecny kształt – z płyty zniknął parking samochodowy (przeniósł się dookoła placu), pojawiły się drewniane ławki, zieleń i dwie nowe fontanny.
Podczas prac rewitalizacyjnych odkryto ślady średniowiecznego ratusza z ciekawymi podziemiami. Dwie ściany ratusza zrekonstruowano, a przy nich znajduje się zejście do multimedialnej podziemnej trasy turystycznej – części atrakcji „Podziemny Olkusz”.
Czym są fontanny na rynku w Olkuszu
Dwie fontanny to nowoczesne konstrukcje, które wpisują się w estetykę odnowionego placu. Nie są to historyczne obiekty – zostały zaprojektowane jako element współczesnej przestrzeni miejskiej, która ma łączyć funkcje reprezentacyjne z rekreacyjnymi. Fontanny mają fantazyjny kształt i są wyposażone w system podświetlenia LED.
Po zmroku włącza się iluminacja w czterech kolorach, co nadaje rynkowi zupełnie inny charakter. Światło odbija się w wodzie, tworząc ciekawy efekt wizualny, szczególnie latem, kiedy na rynku jest więcej ludzi. To dobry moment na spacer – plac jest pięknie oświetlony nie tylko przez fontanny, ale też przez lampy zainstalowane dookoła i przy zrekonstruowanych murach ratusza.
Warto pamiętać, że mimo iż dzieci chętnie bawiłyby się w fontannach, wchodzenie do nich jest zabronione. Powód jest prosty – bezpieczeństwo i ryzyko uszkodzenia dysz wodnych. To zrozumiałe ograniczenie, choć latem może być nieco frustrujące dla najmłodszych.
Co jeszcze zobaczysz na olkuskim rynku
Fontanny to tylko jeden z elementów zrewitalizowanego placu. Rynek w Olkuszu ma kształt kwadratu, wydłużonego na wschód, i wybiega z niego sześć ulic: Sławkowska, Floriańska, Augustiańska, Krakowska, Żuradzka i Basztowa. Wokół stoją kolorowe kamienice, głównie z XVIII i XIX wieku, a także dwa duże pałace (numery 2 i 3) na zachodniej pierzei, w których mieści się Urząd Miasta.
Na płycie rynku ułożono z czerwonej cegły zarys wieży ciśnień, która kiedyś tu stała. To subtelne nawiązanie do historii – można przejść po tym zarysie i wyobrazić sobie, jak wyglądał rynek sto lat temu.
Tuż obok fontann znajduje się Muzeum Regionalne PTTK w kamienicy zwanej „Batorówką” (Rynek 20). Kilkadziesiąt metrów dalej, przy ulicy Floriańskiej 5, czeka Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej. A jeśli ktoś chce zejść pod ziemię, zrekonstruowane fragmenty ratusza prowadzą do podziemnej trasy turystycznej z multimediami.
Rynek latem – kwiaty, zieleń i życie miejskie
Wiosną i latem rynek zmienia się nie do poznania. Na latarniach montuje się kwietniki, które z czasem tworzą kolorową oprawę dla całego placu. Świeżo posadzone rośliny potrzebują kilku tygodni, żeby się rozwinąć, ale potem efekt jest naprawdę przyjemny. W połączeniu z tryskającą fontanną i słoneczną pogodą rynek staje się naturalnym miejscem do odpoczynku.
Na drewnianych ławkach rozmieszczonych dookoła placu można usiąść i po prostu obserwować życie miasta. Olkusz to nie wielka metropolia – tutaj wszystko dzieje się w spokojniejszym tempie. Mieszkańcy przychodzą tu na kawę, turyści robią zdjęcia przy fontannach i zrekonstruowanych murach, a dzieci biegają między ławkami.
Zieleni na rynku nie ma przesadnie dużo – niektórzy mieszkańcy uważają, że mogłoby być więcej ozdobnych roślin w większych donicach. Z drugiej strony, plac zachował swój otwarty charakter i nie przypomina parku.
Na początku XX wieku na olkuskim rynku stała wieża ciśnień i fontanna, a wokół założono zieleńce. Była to pierwsza próba zorganizowania przestrzeni publicznej w nowoczesny sposób.
Dla kogo jest to miejsce
Fontanny i sam rynek to miejsce dla każdego, kto odwiedza Olkusz. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do spaceru, choć trzeba pamiętać, że wchodzenie do fontann jest zabronione. Dzieci mogą za to pobiegać po płycie rynku, a rodzice usiąść na ławce i odpocząć.
Miłośnicy historii docenią zrekonstruowane fragmenty ratusza i możliwość zejścia do podziemi. Osoby zainteresowane architekturą zwrócą uwagę na kamienice wokół placu i kontrast między starą zabudową a nowoczesnymi elementami jak fontanny czy stylizowane latarnie.
To też dobre miejsce na krótki postój podczas podróży przez Jurę Krakowsko-Częstochowską. Olkusz leży niedaleko głównych szlaków turystycznych, a rynek z fontannami to punkt, który można zwiedzić w pół godziny lub spędzić tu dłużej, jeśli ktoś chce zajrzeć do muzeów.
Praktyczne informacje – godziny, ceny, dojazd
Dostęp do rynku i fontann: Rynek jest dostępny przez całą dobę, bezpłatnie. Fontanny działają sezonowo – zazwyczaj od wiosny do jesieni. Po zmroku włącza się kolorowe podświetlenie.
Muzea i atrakcje płatne: Jeśli ktoś chce zwiedzić Podziemny Olkusz (podziemna trasa turystyczna pod rynkiem) lub muzea, trzeba liczyć się z opłatami. Godziny otwarcia poszczególnych obiektów różnią się – najlepiej sprawdzić aktualne informacje przed wizytą.
Dojazd: Olkusz leży przy drodze krajowej nr 94, która łączy Kraków z Częstochową. Z Krakowa to około 40 km (mniej więcej godzina jazdy samochodem). Można też dojechać autobusem – Olkusz ma połączenia z Krakowem, Katowicami i innymi miastami regionu. Parking samochodowy znajduje się wokół rynku – w sezonie letnim może być problem ze znalezieniem miejsca.
Ile czasu przeznaczyć: Sam spacer po rynku i obejrzenie fontann to 20-30 minut. Jeśli ktoś chce wejść do któregoś z muzeów lub zejść do podziemi, warto zarezerwować 1,5-2 godziny. Olkusz można połączyć z wizytą w innych atrakcjach Jury Krakowsko-Częstochowskiej – w okolicy jest sporo zamków, jaskiń i szlaków pieszych.
Dodatkowe atrakcje w pobliżu: Kilkadziesiąt metrów od rynku stoi zrekonstruowana baszta – dawna średniowieczna budowla, element obwarowań miasta. Nieco dalej znajdują się Muzeum Afrykanistyczne i Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego z kolekcją minerałów i skamieniałości Jury. Bazylika św. Andrzeja, gotycka świątynia, również znajduje się przy rynku.
Fontanny na rynku w Olkuszu to przykład udanej rewitalizacji przestrzeni miejskiej. Nie są to obiekty o wielkiej wartości historycznej, ale dobrze spełniają swoją funkcję – tworzą przyjemne miejsce do odpoczynku i nadają rynkowi nowoczesny, ale nie przesadzony wygląd. Warto tu zajrzeć, zwłaszcza wieczorem, kiedy włącza się kolorowe podświetlenie.