Jaskinia Głęboka w Podlesicach to jedyna jaskinia udostępniona turystom w całym województwie śląskim. Położona w rezerwacie przyrody Góra Zborów, na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, ma za sobą burzliwą historię związaną z eksploatacją kamienia i poszukiwaniem cennych minerałów. Dziś oferuje 190-metrową trasę turystyczną prowadzącą przez oświetlone korytarze i komory z bogatą szatą naciekową.
To miejsce szczególne – jaskinia niemal zniszczona przez człowieka, która dostała drugie życie jako atrakcja turystyczna.
- unikalna historia związana z eksploatacją
- piękne stalaktyty w Sali za Esso
- różnorodna fauna
- w tym nietoperze
- malownicze korytarze i komory
- bliskość innych atrakcji Jury Krakowsko-Częstochowskiej
Historia odkrycia i eksploatacji jaskini
Jaskinia Głęboka została odkryta przypadkowo w 1942 roku, podczas gdy niemieccy okupanci uruchomili kamieniołom wapieni w Kruczych Skałach. Skały wydobywano między innymi na potrzeby budowy drogi z Kroczyc do Żarek. W trakcie eksploatacji odsłonięto i zniszczono środkową część jaskini – pierwotnie miała ona dwa otwory wejściowe u podnóża Skały Dwoistej, ale została podzielona na dwie części i zyskała dodatkowe dwa otwory na dnie wyrobiska.
Po wojnie, w 1948 roku, pierwszą dokumentację jaskini wykonał Kazimierz Kowalski, który nadał jej obecną nazwę. Ale zniszczenia nie skończyły się na kamieniołomie. W Kruczych Skałach, podobnie jak w innych wzgórzach okolic Podlesic, prowadzono eksploatację krystalicznego kalcytu, zwanego szpatem – minerału występującego w postaci nacieków jaskiniowych i żył w szczelinach skalnych. Wydobywano go do początku lat 50. XX wieku, głównie do produkcji szkła.
Kazimierz Kowalski już w 1948 roku stwierdził, że jaskinia w obecnym stanie nie zasługuje na ochronę ze względu na zniszczenia spowodowane eksploatacją. Mimo to została ona dwukrotnie przystosowana do masowego zwiedzania.
Co zobaczysz w Jaskini Głębokiej
Trasa turystyczna ma 190 metrów długości, a różnica poziomów wynosi nieco ponad 22 metry. Nie jest to długie zwiedzanie – zajmuje około 40-45 minut, ale wnętrze jaskini oferuje sporo atrakcji.
Do wnętrza wchodzi się przez otwory położone w byłym kamieniołomie. Zaraz za prawym otworem znajduje się rozległa komora stromo opadająca w dół. Wzdłuż jej wschodniej ściany wybudowano kamienne schodki prowadzące na samo dno. W przedłużeniu sali odkryto pod koniec lat sześćdziesiątych ciasny i kręty korytarzyk zwany Esso, który prowadzi do niewielkiej komory. Jej dno pokrywa namulisko gliniaste i spore głazy, a sklepienie zdobią gęsto rozmieszczone nacieki – najczęściej stalaktyty o ciekawej i różnorodnej kolorystyce.
Za lewym otworem kilkunastometrowy korytarz doprowadza do otworów w leju po przeciwnej stronie wzgórza. Ten korytarz stracił typowy dla jaskiń mikroklimat – jest suchy i zakurzony przez silny przeciąg, a dno pokrywają suche liście. Obie części jaskini łączy wąski korytarzyk.
Szata naciekowa, choć niegdyś bogata, uległa znacznym zniszczeniom w wyniku eksploatacji kalcytu. Mimo to w Sali za Esso można podziwiać zachowane formacje, które robią wrażenie.
Fauna jaskini – nietoperze i pająki
Jaskinia Głęboka jest siedliskiem wielu organizmów. Najciekawsze są nietoperze, które wykorzystują jaskinię jako dzienne schronienie od wiosny do jesieni oraz jako miejsce hibernacji zimą. W ostatnich latach ich populacja rośnie, co świadczy o poprawie warunków w jaskini.
Komorę Północną zamieszkuje licznie sieciarz jaskiniowy (Meta menardi) – charakterystyczny pająk, którego można zaobserwować podczas zwiedzania. To gatunek typowy dla środowiska jaskiniowego.
Przecięcie ciągu jaskini ścianą kamieniołomu ponad 70 lat temu zmieniło warunki mikroklimatyczne w jej wnętrzu. Stabilny mikroklimat Komory Południowej został zaburzony dynamicznymi zmianami nawiązującymi do warunków zewnętrznych.
Dla kogo jest Jaskinia Głęboka w Podlesicach
To dobra opcja dla rodzin z dziećmi – trasa nie jest długa ani męcząca, a dzieci zazwyczaj wracają zachwycone. Oświetlona ścieżka, schody i poręcze w trudniejszych miejscach sprawiają, że zwiedzanie jest bezpieczne. Temperatura w jaskini przez cały rok wynosi około 7 stopni Celsjusza, jest wilgotno i błotniście, więc nawet w upalny dzień warto zabrać cieplejsze ubranie.
Jaskinia zainteresuje również miłośników geologii i speleologii – historia jej odkrycia i przekształceń przez człowieka to fascynujący przykład tego, jak działalność górnicza może wpłynąć na podziemne formy krasowe.
Góra Zborów – punkt widokowy i rezerwat przyrody
Jaskinia Głęboka znajduje się w zachodniej części Góry Zborów, zwanej Kruczymi Skałami, w rezerwacie przyrody obejmującym 45 hektarów. Sama Góra Zborów to jedno z najwyższych wzniesień na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej – 467 metrów nad poziomem morza.
Bezleśny wierzchołek wzgórza stanowi znakomity punkt widokowy. Przy dobrej pogodzie roztacza się stąd panorama na jurajski krajobraz, w tym na zamki Ogrodzieniec, Morsko, Bobolice czy Mirów. Legenda głosi, że na Górze Zborów zbierają się czarownice przed odlotem na sabat na Łysą Górę.
Z parkingu przy Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury prowadzi ścieżka przyrodnicza „Góra Zborów – człowiek i przyroda”. Jednym z jej przystanków jest właśnie Jaskinia Głęboka. Przez teren rezerwatu przebiegają również szlaki turystyczne: czerwony Szlak Orlich Gniazd, zielony szlak rzędkowicki oraz czarny szlak prowadzący od parkingu do obniżenia między Górą Zborów a Górą Kołoczek.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Sezon turystyczny w Jaskini Głębokiej trwa zazwyczaj od 15 kwietnia do 31 października. Jaskinia czynna jest codziennie, a wejścia odbywają się o pełnych godzinach.
Zwiedzanie możliwe jest wyłącznie z przewodnikiem z Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury. Trasa trwa około 40-45 minut, grupa liczy od 5 do 30 osób.
Ceny biletów:
- Bilet pakiet normalny (jaskinia + rezerwat + wystawa) – 30 zł
- Bilet pakiet ulgowy (jaskinia + rezerwat + wystawa) – 25 zł
- Bilety ulgowe przysługują uczniom, studentom do 26 roku życia, emerytom i rencistom po okazaniu ważnej legitymacji
Opłaty za wstęp na teren rezerwatu przyrody Góra Zborów pobierane są przez cały rok. Bilety można kupić w Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury lub u upoważnionego pracownika w rezerwacie.
Dojazd: Jaskinia znajduje się w Podlesicach, około 2 km od Kroczyc, w powiecie zawierciańskim, województwie śląskim. Przy Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury (ul. Jaskiniowa 41, 42-425 Podlesice) znajduje się duży, bezpłatny parking. Z parkingu do wejścia do jaskini prowadzi znakowana ścieżka – spacer zajmuje kilka minut.
Kontakt: Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury, tel. 730 702 056
Na zwiedzanie jaskini i spacer po Górze Zborów warto przeznaczyć 2-3 godziny. To dobry punkt wypadowy do zwiedzania innych atrakcji Jury Krakowsko-Częstochowskiej – w okolicy znajdują się malownicze zamki szlaku Orlich Gniazd oraz liczne formacje skalne.