W północnej części Dąbrowy Górniczej rozciąga się kompleks czterech zbiorników wodnych znanych jako Zalew Pogoria. To dawne wyrobiska piaskowe, które po zakończeniu eksploatacji wypełniły się wodą i zamieniły w jedno z bardziej interesujących miejsc rekreacji w regionie Górnego Śląska. Dziś trudno uwierzyć, że te rozległe tafle wody to efekt działalności przemysłowej – okolica bardziej przypomina mazurskie krajobrazy niż typowy krajobraz poprzemysłowy.
Cztery jeziora – Pogoria I, II, III i IV – tworzą razem Pojezierze Dąbrowskie, obszar chronionego krajobrazu o dużych walorach przyrodniczych. Każdy ze zbiorników ma swój charakter, choć zdecydowanie najpopularniejsza wśród turystów jest Pogoria III.
- czyste wody idealne do kąpieli
- piękne plaże i molo
- rozbudowana infrastruktura rowerowa
- atrakcje dla dzieci i dorosłych
- możliwość uprawiania sportów wodnych
Pogoria III – serce kompleksu
Pogoria III powstała w 1975 roku poprzez kontrolowane zalanie nieczynnych wyrobisk piaskowych wodami rzeki Pogorii. Dziś to zbiornik o powierzchni około 2 kilometrów kwadratowych i obwodzie 6 kilometrów. Maksymalna głębokość sięga 17 metrów w północnej części, choć we wschodniej można trafić na płycizny.
To właśnie tutaj skupia się większość atrakcji i infrastruktury turystycznej. Przy ulicy Malinowe Górki powstał duży parking, od którego prowadzi droga do głównej atrakcji – rozległej piaszczystej plaży ze strzeżonym kąpieliskiem. Woda w zalewie jest zaskakująco czysta, co zawdzięcza licznym małżom filtrującym wodę.
Charakterystycznym punktem Pogorii III jest drewniane molo z zadaszonym mini wieżyczką widokową, z której rozciąga się widok na cały akwen. Po zmroku molo jest oświetlone, co nadaje mu dodatkowego uroku. Wzdłuż deptaka stanęły knajpki i kawiarnie, a dla najmłodszych przygotowano atrakcyjne place zabaw.
Wokół Pogorii III biegnie czerwony szlak rowerowy o długości 6,4 km – idealna trasa na rodzinną przejażdżkę z widokiem na wodę przez cały czas.
Aktywny wypoczynek przez cały rok
Zalew tętni życiem niezależnie od pory roku. Latem dominują plażowicze i miłośnicy sportów wodnych, ale jesienią i wiosną pojawia się sporo spacerowiczów, biegaczy i rowerzystów korzystających z asfaltowych ścieżek wokół zbiornika.
Infrastruktura rowerowa jest naprawdę dobrze rozwinięta. Wokół wszystkich zbiorników powstały asfaltowe ścieżki pieszo-rowerowe, idealne zarówno dla rowerzystów, jak i rolkarzy. Można spokojnie zaplanować kilkunastokilometrową trasę łączącą różne części kompleksu.
Dla wędkarzy Pogoria to również ciekawy punkt na mapie – w czystych wodach żyje wiele gatunków ryb. Na zbiorniku działa Jacht Klub Pogoria III przy ulicy Zakładowej, więc miłośnicy żeglarstwa również znajdą tu coś dla siebie.
Pogoria IV – młodsza siostra z charakterem
Pogoria IV to najmłodszy i zarazem największy zbiornik w kompleksie, powstały około 20 lat temu. Rozlewa się częściowo na terenie Dąbrowy Górniczej, częściowo w powiecie będzińskim. To jeden z największych zbiorników wodnych w południowej Polsce, choć mniej zagospodarowany turystycznie niż Trójka.
Przy Tamie Marianki (ulica Marianki) znajduje się bezpłatny parking, od którego biegnie asfaltowa ścieżka – ulubione miejsce rolkarzy i rowerzystów. W okolicy działa Chata u Jana, gdzie można się posilić po dłuższym spacerze.
Pogoria I i II – dla tych, którzy szukają spokoju
Najstarsza Pogoria I powstała jeszcze podczas II wojny światowej, gdy porzucone wyrobisko piaskowe samo wypełniło się wodą z potoku Pogoria i wód gruntowych. To zbiornik o powierzchni 74 hektarów, obwodzie około 4,4 km i maksymalnej głębokości 8 metrów. W sezonie wakacyjnym funkcjonuje tu kąpielisko, choć infrastruktura jest skromniejsza niż przy Trójce.
Dojazd możliwy jest od strony ulicy Pogoria (parking przy Rybaczówce) lub ulicy Żeglarskiej. Warto wiedzieć, że przy południowym krańcu zalewu znajduje się przystanek kolejowy Dąbrowa Górnicza Pogoria na trasie Kolei Śląskich z Gliwic do Częstochowy – choć obsługiwany jest głównie w sezonie letnim.
Pogoria II to zupełnie inna historia. Ten zbiornik został objęty ochroną jako użytek ekologiczny i stanowi prawdziwą perełkę przyrodniczą. Po zakończeniu eksploatacji piasku nastąpiła tu błyskawiczna regeneracja środowiska.
Na Pogorii II można spotkać bączka – najmniejszą polską czaplę wpisaną do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt jako gatunek szczególnie zagrożony wyginięciem. Obszar upodobały sobie także remizy i kolorowe zimorodki.
W szuwarach, murawach, zaroślach i lasach łęgowych rosną rzadkie rośliny: grążel żółty, grzybień biały, kruszczyki i kruszyna pospolita. Spotkać można też mądziaka malinowego – interesującego grzyba. Zalew jest doskonałym miejscem rozmnażania płazów, a w czystych wodach żyje wiele gatunków ryb.
Dla kogo jest Zalew Pogoria?
Przede wszystkim dla rodzin z dziećmi. Piaszczyste plaże, strzeżone kąpielisko, place zabaw i infrastruktura gastronomiczna sprawiają, że można tu spędzić cały dzień bez większego planowania. Pogoria III w ciepłe weekendy bywa naprawdę zatłoczona – trudno wtedy o miejsce parkingowe, więc lepiej przyjeżdżać wcześnie rano lub w dni powszednie.
Aktywni znajdą tu świetne warunki do uprawiania sportów wodnych, żeglarstwa, wędkowania oraz jazdy na rowerze. Ścieżki wokół zbiorników są na tyle długie, że można zaplanować kilkugodzinną przejażdżkę.
Miłośnicy przyrody docenią walory ekologiczne Pogorii II i możliwość obserwacji ptaków. To miejsce, gdzie poprzemysłowy krajobraz zamieniił się w cenny przyrodniczo obszar – dobry przykład na to, jak natura potrafi odzyskać swoje.
Informacje praktyczne – dojazd, parking, ceny
Dojazd samochodem:
- Pogoria III – parking przy ul. Malinowe Górki (główna plaża i molo) lub ul. Zakładowa (Jacht Klub)
- Pogoria IV – parking przy ul. Marianki (Tama Marianki), bezpłatny
- Pogoria I – parking przy ul. Pogoria (Rybaczówka) lub ul. Żeglarskiej
- Inne punkty dostępu: ul. Jasna/Unruga w Kosturach, ul. Dąbrowska w Wojkowicach Kościelnych
Dojazd komunikacją miejską: Do Pogorii I kursują autobusy miejskie, przystanki przy ul. św. Antoniego. W sezonie letnim można skorzystać z pociągów Kolei Śląskich – przystanek Dąbrowa Górnicza Pogoria.
Parking: Większość parkingów przy zalewach jest bezpłatna. W sezonie letnim, szczególnie w weekendy, miejsca szybko się zapełniają – warto przyjeżdżać wcześnie.
Kąpielisko: Strzeżone kąpielisko na Pogorii III działa w sezonie letnim. Wstęp na plażę jest bezpłatny.
Ile czasu przeznaczyć: Na spokojny dzień z plażowaniem i spacerem wokół Pogorii III warto zarezerwować 4-5 godzin. Dla rowerzystów planujących objazd kilku zbiorników – pół dnia do całego dnia. Obwód samej Trójki to 6 km, więc spokojny spacer zajmie około 1,5 godziny.
Co zabrać: Standardowy zestaw plażowy, krem z filtrem, coś do picia. Na miejscu są punkty gastronomiczne, ale ceny bywają wyższe niż w mieście. Dla rowerzystów – woda i przekąski, choć po drodze można trafić na knajpki.
Najlepszy czas na wizytę: Dla plażowiczów – lipiec i sierpień, choć trzeba liczyć się z tłumami. Dla spacerowiczów i rowerzystów – wiosna i wczesna jesień, gdy jest mniej ludzi, a pogoda nadal sprzyja. Zimą ścieżki są przejezdne, ale oczywiście bez kąpieli i infrastruktury sezonowej.